Ik hou van verrassingen. Van architecten die iets bedenken waarvan je opkijkt. Die de dagelijkse sleur doorbreken, die net iets anders bedenken dan de grauwe regelmaat. Want daarvan hebben we wel genoeg.  De eindeloze rijtjeshuizen, de lelijke kantoorkolossen langs de snelweg, de galerijflats uit de jaren zestig.

Op de site van het gebouw-van-het-jaar staan 309 inzendingen. Veel te veel, het kost je uren om alles goed te bekijken.  Als je het snel wil doen, kan je ook naar de voorselectie. De top tien bestaat uit een verbouwde boerderij, drie schoolgebouwen, een orangerie, een clubhuis, een fietsenpakhuis, een futuristische winkel, een drijvend restaurant, keus genoeg.

Op de site is het ook mogelijk op specifiek te kijken naar gebouwen bij jou in de buurt. Via allerlei links is het mogelijk om over het gebouw van je keuze heel veel gedetailleerde informatie te krijgen.

Mijn favoriet?  Het ‘Lighthouse’ uit Utrecht. Het is een opbouw op een bestaande woning aan een singel, die mocht vooral niet te zwaar worden, vandaar dat is gekozen voor licht materiaal, hout en aluminiumplaten. Een prachtige combinatie van oud en nieuw, met opvallende lichteffecten.

Kijk eens rond en stem.       http://www.bnagebouwvanhetjaar.nl

Wat voor iemand is het? Hoe oud is ze, hoe heet ze. Maar ook: wat houdt haar bezig, wat zijn haar verlangens, wat heeft ze meegemaakt? Is ze alleen, of heeft ze een vriend, een man, kinderen? Hoe is de relatie met haar ouders, haar broers en zussen?
Schrijf een korte biografie. Vul haar achtergrond verder in. Vaak dienen zich dan allerlei ideeën vanzelf aan. Bedenk hoe ze praat en wat ze tegen jou zou zeggen. Een voorbeeld:

Karin komt uit oorspronkelijk uit Praag, maar woont al vier jaar in Amsterdam. Ze vond het moeilijk om zich aan te passen, nog steeds spreekt nog maar een beetje Nederlands; meestal kan ze zich met Engels goed redden. Na haar studie in Tsjechië kon ze in Amsterdam haar master aan het conservatorium doen en ze geniet nu van het leven in de hoofdstad. Wel mist ze haar ouders heel erg en als het kan, gaat ze hen twee of drie keer per jaar opzoeken. Ze heeft een baantje in het restaurant van het Concertgebouw; ze werkt drie of vier dagen per week, vaak ook in het weekend. Verder spleet ze altviool in een strijkkwintet en een salonorkest. Volgende week moet ze auditie doen voor een aanstelling bij het Utrechts Symfonieorkest. Karin heeft net een relatie met een Russische co-assistent uit Amsterdam beëindigd. Ze woont alleen op een kleine etage in De Pijp.
Als ze aan het begin van de avond de tram neemt om naar huis te gaan, botst ze tegen een man op die een ouderwetse hoed draagt. In haar gebrekkig Nederlands verontschuldigt ze zich… 

Zo kreeg zijne eminentie kardinaal Eijk van de paus een ring en een hoed, maar zo las ik op de site van het aartsbisdom, dat is geen gewone hoed, maar een bonnet. Op de foto ziet het hoofdbedekking er uit als een vrolijke bonbondoos en ook kreeg ik even de associatie met Mickey Mouse, maar dat is waarschijnlijk heel onbehoorlijk van mij.

De hoogsten in de kerkelijke rangorde houden ervan zich feestelijk uit te dossen. Felle kleuren, mooie stoffen, kant kruisen en koorden, juwelen, het kan niet op. En natuurlijk trek je als man geen broek aan als je het recht hebt op zo’n mooie rode jurk, al heet die dan opeens een ‘soutane’. Opeens begrijp ik waarom men in het zuiden zich verkleedt tijdens het carnaval: ze zien elke zondag in de kerk hoe zo’n verkleedpartij uitwerkt.

Anton Roothaert beschrijft in Dr. Vlimmen op kostelijke wijze de uitdossing van de apostolisch vicaris, bij wie hij op audiëntie gaat in een poging zijn kerkelijke echtscheiding te regelen: “Ik trof meneer toevallig in groot tenue. Ofschoon het snikheet was, zat hij met een pelerientje aan in de kamer, en verder was hij aandoenlijk versierd met pimpelpaarse knoopjes, biesjes en strikjes. Om zijn buik droeg hij een brede paarse sjerp; zijn hoofd was roze en kleurde er niet slecht bij.”

De godsdienst is een goede zaak, En geeft het mensdom veel vermaak. (Multatuli)

Het is nog steeds een gewoonte dat vrouwen bij een huwelijk de naam van hun man aannemen. Vroeger namen ze ook de status van het beroep van hun man over, men sprak over de domineese, de majoorse. Trouw je als vrouw met een baron dan wordt je automatisch barones. maar trouw je als titelloze burger met een barones dan word je echter geen baron!

Een aardige collega van me was begin jaren tachtig een van de weinigen uit mijn omgeving die wettig getrouwd was, en natuurlijk had ze haar eigen naam gehouden. Maarten was een aardige man die iets deed bij Buitenlandse Zaken. Ze ging met hem mee naar een congres bij de VN in New York en kreeg tot haar afschuw een badge opgespeld met ‘Mrs. Maarten Schrave’. Ze was alleen nog maar een verlengstuk van haar man. Zo ver kan dat dus gaan.

Volgens het burgerlijk wetboek houd je in Nederland je naam die je bij geboorte hebt gekregen, ook als je een huwelijk aangaat. Je mag de naam van je man/je vrouw gebruiken, de regels daarvoor zijn soepeler geworden, je mag zelfs beide namen gebruiken. Dat geldt ook voor paren van hetzelfde geslacht, het begrip ‘meisjesnaam’ is daardoor achterhaald.

Ik zou zeggen: behoud toch je eigen naam, de naam waarmee je groot bent geworden. Die een deel van jou is. Soms is er een goede reden om daarvan af te wijken, als je De Vries of Jansen heet bijvoorbeeld en eindelijk de partner van je dromen vindt met een prachtige achternaam, kan ik me voorstellen dat je liever door het leven gaat als mevrouw De Vries Schoonoord.

Philip Larkin schreef het mooie gedicht Maiden Name over dit onderwerp. Ik geef het hier, ook met de vertaling van dichter Jan Eijkelboom.

Maiden Name

Marrying left your maiden name disused.
Its five light sounds no longer mean your face,
Your voice, and all your variants of grace;
For since you were so thankfully confused
By law with someone else, you cannot be
Semantically the same as that young beauty:
It was of her that these two words were used.

Now it’s a phrase applicable to no one,
Lying just where you left it, scattered through
Old lists, old programmes, a school prize or two
Packets of letters tied with tartan ribbon -
Then is it scentless, weightless, strengthless, wholly
Untruthful? Try whispering it slowly.
No, it means you. Or, since you’re past and gone,

It means what we feel now about you then:
How beautiful you were, and near, and young,
So vivid, you might still be there among
Those first few days, unfingermarked again.
So your old name shelters our faithfulness,
Instead of losing shape and meaning less
With your depreciating luggage laden.

Philp Larkin

Meisjesnaam

Je meisjesnaam raakte door ’t huwelijk in onbruik.
Die lichte klankenreeks betekent je gezicht niet
meer, je stem, en alle variaties van je gratie;
want sinds je dankbaar door de wet verruild
werd voor een ander, kan je semantisch niet
de schoonheid zijn die je daarmee verliet:
voor haar werden die woorden toch gebruikt.

Nu is ’t een frase die op niemand slaat,
die ligt waar je ‘m liet liggen, verspreid langs
oude lijsten, prijzen van school, een oud program,
pakketjes, brieven, met lint dichtgemaakt.
Is hij dan reukloos, zonder kracht, uitsluitend
vals? Probeer het maar met langzaam fluisteren.
Nee, hij betekent jou. Of, nu je bent gegaan

betekent hij wat wij thans vinden van jou toen:
hoe mooi je was, zo heel dichtbij, en jong,
zo levendig, dat je nog onder ons
zou kunnen zijn, weer met een fris blazoen.
Je oude naam herbergt dus onze trouw.
In plaats van dat hij vorm en aard verliezen zou,
beladen met bagage die óns niet meer moet.

Philp Larkin Maiden Name 1955  – vertaling: Jan Eijkelboom.

Gelukkig ontdekte ik dat ik voor 79 cent op mijn iPad de app tuneIn radio kon binnenhalen, die van mijn tablet een echte digitale radio maakt. En ik kreeg meteen toegang tot een stortvloed aan zenders die vaak alleen digitaal zijn te beluisteren.
Op het gebied van de klassieke muziek zijn er talloze zenders die continu muziek uitzenden, zelfs zonder nieuwsberichten tussendoor. Eindelijk vond ik de Concertzender weer terug die om de een of andere reden van mijn kabel was verdwenen, maar ik maakte ook kennis met Klara continu, een Vlaamse zender met een uitstekende muziekkeuze, France Musique, Zwiterse en Duitse Kultursender,  en stations uit Taiwan en Mexico, die me reuze nieuwsgierig maken. Je kunt voorkeuzes instellen en er zijn vast nog veel meer mogelijkheden die ik nog moet ontdekken.

Mijn iPad staat sinds vandaag op een klein docking station, voorzien van luisprekers die opmerkelijk klein zijn, maar zorgen voor een geweldig geluid.

Zie: http://tunein.com voor meer informatie.

Ik moest er aan denken vanochtend toen ik las over de voostelling van Diederik van Vleuten Daar werd iets groots verricht en wat die losmaakt bij de bezoekers. Alles gebaseerd op het archief van zijn oud-oom Jan, een kist vol herinneringen, een kist vol verhalen.

Mijn moeder had vrijwel nietes meer dat herinnerde aan haar jeugd op Sumatra. Een fotoalbum, een Chinese vaas en de gouden vulpen van haar vader, ‘Indisch-goud’, zei ze er bij. Op die foto’s zwart-wit beelden van tochtjes door de bergen, zwemmen in het Tobameer, bezoek van Louis Couperus en zij booskijkende echtgenote. En mijn grootvader, altijd keurig in een wit tropenpak.

Verhalen over Indië had ze ook niet. Ja, de bedienden hadden een keer een slag gevangen in haar slaapkamertje. En ze was op school geweest in Brastagi, waar het heerlijk koel was. Al voor de oorlog was ze teruggekeerd naar Nederland om hier de middelbare school te doen. Het Jappenkamp is haar bespaard gebleven. Haar ellende begin pas in 1944, ver weg in Silezië.

Heimwee naar Indië is altijd gebleven, onuitgesproken. Koud heeft ze het ook altijd gehad. De fotoalbums heeft ze weggedaan, de Chinese vaas is gebroken, mijn moeder overleed alweer twaalf jaar gleden. Maar de gouden pen van mijn grootvader heb ik nog altijd. En ik voel me toch een beetje Indisch.

Is er mooier blauw dan irisblauw?

In de jaren dertig publiceerde Mr. Anton Roothaert zijn eerste boeken, een serie policiers in de stijl van Simenon en Havank. Door zijn echtscheiding had advocaat Roothaert in het zeer roomse Tilburg tijd om op pad te gaan met zijn vriend, de veearts Hub Pulles. Hij kwam op die manier in de meest armoedige uithoeken van Brabant. Deze ervaring vormde het decor van zijn grote succes Dr. Vlimmen, waarvan het eerste deel in 1936 verscheen.

Het was een tendensroman, zoals Menno ter Braak het noemde in zijn positieve recensie uit 1937. De roman was niet alleen een aardige streekroman over en wat stuntelige, intelligente veearts, het was vooral ook een felle aanklacht tegen de hypocrisie van de katholieke kerk, met name ten aanzien van de seksuele moraal. Op basis van authentieke documenten, met authentieke spelfouten, toont Roothaert aan hoe de kerk omging met een onbemiddelde academicus die op goede gronden zijn kerkelijk huwelijk wilde laten ontbinden. Een huwelijk dat nooit was geconsumeerd, vanwege de hysterische aanleg van de bruid. Een vermakelijk verslag dat een mooi beeld geeft van de macht van de kerk in de Zuidelijke Nederlanden, die heeft geduurd tot midden jaren zestig.

De kritiek was zeer verdeeld. Positieve reacties in de populaire dagbladen, felle kritiek natuurlijk van Roomse instituties.

Veel lof oogstte Roothaert met zijn historische roman Die verkeerde weereldt uit 1939 waarin hij het juist opneemt voor de katholieke kerk toen deze in de 17^e eeuw in het Brabantse Deurne werd belaagd door de protestanten uit het noorden, toen het houden van katholieke missen was verboden.

Ook na de oorlog, nog tot de jaren tachtig, werd Roothaert nog veel gelezen. Er volgden nog twee delen Dr. Vlimmen, de trilogie werd in acht talen vertaald.  De derde verfilming van Dr. Vlimmen, door Guido Pieters met Peter Faber in de hoofdrol had in 1977 veel succes.

Toch kleefde er een smet op de naam Roothaert; het gerucht ging namelijk dat de schrijver tijdens de oorlog ‘fout’ was geweest. Het was echter Hub Pulles, de bevriende veearts, die een belangrijke rol in de NSB had gespeeld en vier jaar NSB-burgemeester was in Eindhoven. De schrijver werd vereenzelvigd met zijn hoofdpersonage en met degene naar wie dat personage was gemodelleerd. Tegen hem pleitte ook dat zijn roman Vlam in de pan uit 1942 door de bezetter de hemel in werd geprezen. Het boek gaat over Roothaerts ervaring in het Nederlandse leger in mei 1940 en is nogal negatief over de conditie en mentaliteit van de Nederlandse militairen.

Een van zijn beste romans vind ik De wenteltrap, uit 1949. Een wat melancholieke roman over de schaduwzijden het Antwerpen van vlak na de oorlog, over zwarthandel en prostitutie.

De romans van Roothaert zijn niet meer actueel; zijn  antiklerikale strijd lijkt achterhaald, al zou een tendensroman over het misbruik door geestelijken ook nu veel gelezen worden. De stijl van Roothaert is nog steeds heel goed te verdragen. Soms is hij wat sentimenteel en erg zwart-wit. Nu zouden we ook veel nevenintriges schrappen. Het beeld dat de schrijver schetst van de toestanden op het Brabantse platte land uit het begin van de vorige eeuw, is nu voer voor sociologen.

Zijn werk is antiquarisch nog volop te verkrijgen.

Biografische gegevens: http://www.cubra.nl/antonroothaert/antonroothaertbiografie.htm

Over de invloed van Dr. Vlimmen op de veterinaire wereld:
http://igitur-archive.library.uu.nl/oratie/2008-0121-201011/Koolmees_Peter_oratie.pdf

Dat waren boeken over het èchte leven, spannend verteld, makkelijk te lezen. Dat smaakte naar meer. Ik werd een Willy Corsari fan.

Haar populariteit was toen, eind jaren vijftig, al over het hoogtepunt heen. En nu is haar werk alleen nog maar tweedehands te koop, zelfs in de bibliotheken kom je haar boeken nog maar zelden tegen.

Toch was ze een gevierd schrijfster in de jaren dertig, veertig en vijftig. Ze schreef romans, verhalen en een detectivereeks à la Aghata Christie, maar ook liedteksten en hoorspelen. Ze vertaalde Camus De Pest.
Haar roman Die van ons werd in 1946 uitgegeven door de Bezige Bij en besproken als een grote literaire verzetsroman. De eerste jaren na de oorlog verdiende Corsari voor de uitgevrij het geld om experimentele schrijvers en dichters te kunnen publiceren. Niet veel later werd ze aan de kant gezet, als ‘verteller’ hoorde ze niet meer thuis bij de Bezige Bij.

Eind jaren tachtig heb ik haar eens geïnterviewd, ze was toen al bijna vergeten en woonde in een flat in Amstelveen. Ze keek vooral teleurgesteld terug op haar rijke leven. Ze had zoveel meegemaakt, ze had als chansonnière opgetreden met Louis Davids en Jean-Louis Pisuisse, gewerkt in Berlijn, in Surabaya. Ze had als schrijfster enorme oplagen bereikt was bijzonder populair in Scandinavië. Maar de literaire kritiek deed haar af als een schrijver van het tweede of zelfs derde plan en dat stak haar nog steeds.

Ik heb indertijd genoten van Schip zonder haven, dat zich afspeelt in Antwerpen in de jaren na de Eerste Wereldoorlog en dat een schril licht werpt op de tegenstelingen die waren ontstaan tussen de Vlamingen die de Duitsers hadden gesteund en de franskiljons, de elitaire Frans sprekende bovenlaag. De man die niet mocht terugkeren uit 1947, heb ik vele malen herlezen, een spannende roman over verzet en verraad.

Als ik de boeken van Willy Corsari nu nog eens inkijk, zie ik wel dat er stilistisch veel op aan te merken valt. Ze zijn voor nu erg traag en hebben te soms weinig diepgang. Maar haar beste boeken verdienen het niet om vergeten te worden.

Willy Corsari (pseudoniem van Wilhelmina Angela Douwes – Schmidt)
* Brussel 1897 – † Amstelveen 1998.