Dichtbij Waterland

      IMG_1231

           Daar, achter wegen, huizen en de havens ligt de wei.
De grutto laat zich horen, de kiekendief dieft kiekens
kikkers paren, de ringslang ringt, het is zo dichtbij.

           Zompige paden slokken ons op. De dorpsklok klinkt,
koeien kijken op en grazen door. In de verte wuift de stad.
Het is het landschap dat zo zingt.

            Waterland. Meer water dan land, meer lucht dan land.
Een stilte en dan een snoek die hapt naar lucht, een eend
die opstijgt uit de vaart. Ik zet het landschap naar mijn hand.

Geplaatst in Feiten en meningen | Een reactie plaatsen

Oom Henry

mode13

Zijn smaak was een beetje ‘Frans’

‘t Was geen echte oom van me. Henry was de oudste broer van tante Saar bij wie ik als kind een aantal jaren in huis woonde gedurende de jaren dat ik op de lagere school zat. Het was in de jaren vijftig. Woningnood. Oom Henry woonde bij zijn oude moeder in, hoewel hij al ver in de vijftig was. We kwamen daar af en toe op bezoek en altijd keek ik dan aandachtig naar de blinkend gepoetste schoenen, de licht gekleurde pantalons, de pinkring van oom Henry. Vaak droeg hij een vlinderdasje, en in de zomer een spencer in plaats van een jasje. Hij had een goede smaak. Hij maakte grapjes, vertelde graag moppen, altijd op het randje. Hij rook lekker vond ik, Old Spice zou ik later weten. Zijn dunne haar zat keurig in een scheiding en hij had mooie knevel waar hij met zijn lange vingers graag langs streek. Hij werkte bij de Provincie in Utrecht. ‘s Zomers ging hij op de fiets, ‘s winters met de bus. Ook fietste hij graag in z’n eentje door de bossen bij Austerlitz. In de zomer ging hij vaak naar de tennisbaan, hij droeg dan een witte lange broek, een dunne witte trui en een witte pet. Er werd in de familie besmuikt gelachen om oom Henry. Ik kon het niet goed plaatsen maar ik hoorde duidelijk het woord ‘verwijfd’. Tante Saar sprak altijd aardig over haar broer, ze zei dat zijn smaak een beetje ‘Frans’ was.

Het oordeel over oom Henry kwam onder druk te staan toen in de buurt een jongetje van negen jaar verdween. Iedereen dacht er het zijne van, er werd veel geroddeld. Familieleden en kennissen gingen oom Henry opeens uit de weg. Buren keken hem met de nek aan. Op de tennisclub wilde niemand meer met hem dubbelen.

Het jongetje werd twee weken later in het bos gevonden, gewurgd. Tante Saar wilde er niet over spreken maar ik las de berichten in de Zeister Nieuwsbode en hoorde er over op school. Vreselijk. Er was ook een verdachte opgepakt die al spoedig bekende. Het was een neef van het slachtoffertje, een jongeman van net eenentwintig jaar. Een groot familiedrama in het altijd zo keurige Zeist.

Gelukkig, oom Henry had er niets mee te maken. Maar toch, sindsdien waren zijn schoenen niet meer zo glimmend, was zijn tred niet meer zo licht en was de scheiding in zijn haar niet meer zo kaarsrecht.

P.S. De heer op de foto is natuurlijk niet oom Henry. Deze meneer is veel jonger, slanker  en mooier. Oom Henry had een stevig buikje en een onderkin.

Geplaatst in Feiten en meningen, homoseksualiteit | Tags: , , , , , , , | 2 reacties

Vrijdagmarkt

IMG_0624 2Op vrijdagochtend ga je in Antwerpen natuurlijk naar de vrijdagmarkt. Die wordt gehouden op een plein dat inderdaad Vrijdagmarkt heet, dat ook op andere dagen een gezellig pleintje is met veel cafés en terrassen, iets ten zuiden van de Grote Markt.
Op vrijdag vanaf negen uur is er een openlucht veiling, iets wat ik in Nederland niet kennen.
FullSizeRender 45Op het plein achter een afgebakend stukje staan inboedels van faillissementen en andere waren die ter veiling zijn aangeboden. Dat kan van alles zijn. Deze keer staan er veel foeilelijke skaileren bankstellen, veel glaswerk en bakken vol planten zoals ze ook in ieder tuincentrum te koop zijn.
IMG_0627 2De veilingmeester en zijn trawanten hebben vanochtend haast. In een flink tempo gaan partijen planten van de hand voor belachelijk lage prijzen: een kist vol petunia’s voor een euro.
Aan de rand van het plein staan de potentiele kopers: ze weten precies wat ze willen hebben, ze houden de veilingmeester goed in de gaten. De helpers wijzen als er iemand een bod doet, een klein gebaar is voldoende. IMG_0629 2Soms bieden kopers tegen elkaar op en is de koop niet meer spotgoedkoop. Ik sta naast een man die een setje vijverplanten heeft gekocht voor twaalf euro. ‘Veel te veel’, vertelt hij, ‘maar ja, dat wijf hiertegenover bood alsmaar meer, dan ga je mee, je wilt ‘t hebben hè’.
Gratis theater op de vroege morgen.

Geplaatst in Feiten en meningen, Reizen | Tags: , , , , | Een reactie plaatsen

De daver op het lijf

tumblr_n4k5q3Sxlj1s6fvl1o1_400
Het Vlaams bevat tal van woorden die we in het Noord-Nederlands niet of niet meer kennen. In het fraaie nieuwe museum gewijd aan de Red Star Line die duizenden emigranten over de Atlantische Oceaan bracht, kwam ik de term ‘daver’ tegen. In de jaren dertig stokte door maatregelen van de Amerikaanse regering en de economische crisis de stroom emigranten en daarmee de drukte in de Antwerpse haven. De Nieuwe Gazet berichtte daarover in 1934: “Waar is de tijd, toen aan de Rijnkaai, met zwaren daver, het hart der Antwerpse haven klopte”.

IMG_0637 2 (1)
Daver betekent letterlijk trilling, schok. Maar vooral ook de schrik die je bekruipt bij een hevige klap. In het Vlaams kan je iemand ‘de daver op het lijf jagen’ Je kunt ook ‘de daver op het lijf hebben’. Het Vlaams Woordenboek geeft als voorbeeld: ‘Mijn buurvrouw krijgt den daver als zij een spinnenkop ziet’.

Wij kennen het begrip vooral in de vorm van het bijvoeglijk naamwoord ‘daverend’. Een daverend feest, een daverend applaus. De relatie met trillen is helemaal verdwenen, het is een synoniem geworden van heftig, geweldig.

Van mij mag ‘den daver’ terugkomen in het Noord-Nederlands. Een mooi woord dat we best mogen overnemen.

P.S. De Daver is ook de naam van een riviertje, een zijarm van de Linge in de buurt van Kerk-Avezaath. En in de Angelsaksische landen een bekende achternaam, die niets met ‘trillen’ te maken heeft.

Zie ook: Vergeten rivier http://wp.me/p1MauM-vh, Vergeten rivier 2 http://wp.me/p1MauM-vp 

 

Geplaatst in Feiten en meningen, Nederlandse taal | Tags: , , , , , | 1 reactie

Vraagje

Wat doen ze bij Ikea met de kinderen die niet worden opgehaald uit Småland?

Geplaatst in Feiten en meningen | Tags: , , | 5 reacties

Antwerpen – huizenruil

Wolstraat met de toren van de Carolus Borromeuskerk

Dit weekend logeren we in het huis van Marianne en John. Zij verblijven in ons huis en passen op de poezen. Een mooie huizenruil. We zitten in een oud huis midden in de Universiteitswijk van Antwerpen, iets ten noorden van het oude centrum. We kunnen hun fietsen ook gebruiken en dus hebben we de buurt verkend en verder de hele stad doorkruisd.

Korte Noordstraat

Het is hier een wirwar van straatjes met prachtige namen: Klapdorp, Kipdorp, Zwartezusterstraat, Predikerinnenstraat. Rommelig. Prachtige oude panden naast foeilelijke nieuwbouw. Geen Gemeente met bestemmingsplannen, wel particulier initiatief en slimme projectontwikkelaars. Veel woningen staan leeg, er zijn ook volop studentenkamers (kot) te huur.

Stadswaag

Antwerpen kent heel veel pleinen en pleintjes, die mis ik in Amsterdam. Hier de buurt zijn de Ossenmarkt, de Vismarkt, de Stadswaag, de Paardenmarkt, de Melkmarkt. Ook hier zijn te veel auto’s, er wordt veel minder gefietst. Niet zo gek want veel straten kennen nog ‘kinderkopjes’ als wegdek, wat erg lastig fietsen is.

Begijnhof

De buurt heeft geen toeristische trekpleisters, geen hotels, geen rolkoffertjes. Maar het middeleeuwse Begijnhof is prachtig. Je loopt er makkelijk aan voorbij, het ligt verscholen achter een hoge muur in de Rodestraat. De Carolus Borromeuskerk aan ook alweer zo’n mooi plein, het Hendrik Concienceplein, is de mooiste barokkerk in de Nederlanden. En het is er doodstil.

image

Waar heb ik mijn fiets toch gelaten?

Om de hoek wordt gesloopt en gebouwd. Aan het eind van de straat organiseerde het café gisteravond een straatfeest met een knetterend vuurwerk – een ‘zwaren daver’* ging door de buurt. Het bruist in Antwerpen. Straks gaan we via het mooiste station van Europa weer terug. Maar komen graag weerom.

*citaat uit de Nieuwe Gazet it 1934 over het teloorgaan van de passagiersvaart met grote schepen op de Schelde: “Waar is de tijd, toen aan de Rijnkaai, met zwaren daver, het hart der Antwerpsen haven klopte”(Red Star Line Museum).

Geplaatst in Feiten en meningen | Tags: , , , , , , , | 1 reactie

Pershuis

Antwerpen kent heel veel mooie gebouwen. Allemaal iets barokker, zwieriger dan het strenge Amsterdam. Maar er staan ook lelijke gebouwen. Zoals dit Zuiderpershuis aan de Waalse kaai. Ik was er vroeger al vaak langs gelopen als ik in het nabijgelegen fotomuseum moest zijn en ik vroeg me altijd af wie wanneer zo’n lelijke kerk had kunnen ontwerpen. Gisteren ging ik, op de fiets, er weer eens kijken. Het is er rustig in dit zuidelijk deel van de binnenstad, weg van de drukte en de lawaaiige ‘Bollekesfeesten’

Hier rond dit grote plein vol geparkeerde auto’s staan nog veel pakhuizen, nu verbouwd tot appartementen. Er zijn galeries, cafés, restaurants. Een aardige, levendige buurt. Zeventig jaar geleden lagen hier nog binnenschepen in de Zuiderdokken. Hier werden mosselen zand en steenkool aangevoerd. Hier stonden fabrieken en was het een en al bedrijvigheid. Maar de binnenschepen werden te goot voor het Zuiderdok, de haven werd dichtgegooid, de schepen liggen nu veel verder noordwaarts en staat het vol geparkeerde auto’s en campers.

Om al die kranen, dokken en bruggen te bedienen was een eigen krachtcentrale nodig, die werd gebouwd in 1870, het Zuiderpershuis, een hydraulische  krachtcentrale in de vorm van een indrukwekkende maar lelijke kerk. Toen de machines waren verdwenen stond de ruimte leeg. De Internationale Nieuwe Scène gebruikte het als repetitielokaal. Nu vinden er allerlei culturele activiteiten plaats.

Het grote plein tussen Waalse en Vlaamse kaai is behalve het parkeerplaats ook de plek voor circustenten en kermissen. Maar buurtbewoners verzetten zich tegen de ‘Sinkensfoor’, de jaarlijkse grote kermis met keiharde Vlaamse muziek. Er zijn plannen om de auto’s onder de grond te parkeren en van het plein een groen park te maken, een Antwerps ‘Central Park’. Het Zuiderpershuis blijft voorlopig nog wel even staan.

Geplaatst in Feiten en meningen | Tags: , , , , | 1 reactie

Wulpse Marten

Unknown-1
Eindelijk kon ik ze eens rustig bekijken. Heel vroeg, net na openingstijd was het nog stil in het Rijksmuseum. En daar hingen ze dan: Marten en Oopjen. Statig en voornaam, was mijn indruk. Geen meesterwerken, maar mooie portretten in opdracht. De kop van Marten Soolmans had ik nooit goed bekeken. Wel zijn enorme gespen, de zilveren rosetten en de brede kanten kraag. Een beetje gezet voor zijn drieëntwintig jaar. Vlezig vooral. En wat een vreemde, weke kin, het dons van een snorretje. Wulps, was het woord dat in mijn gedachte kwam.
images-1De vriend met wie ik in het museum was heeft Nederlands niet als zijn moedertaal. Hij spreekt het Nederlands goed, leest veel Nederlandse boeken maar hij kende het word wulps niet. Tja wat betekent het precies? ‘Iets lichtzinnigs’, zei ik, ‘speels, uitdagend’. Een goede definitie had ik niet voorhanden. Het was duidelijk iets anders dan geil of ordinair.

Wulpse vrouwen worden vaak genoemd in de literatuur. Wulpse mannen veel minder. Wulpse vrouwen tonen borsten en billen, wulpse mannen doen het geraffineerder, ze suggereren erotiek, bijvoorbeeld door een blik, een gebaar, de manier waarop je je voeten plaatst.Marten 4

Wulps schijnt afgeleid te zijn van ‘welp’ dat in de vroege middeleeuwen niet alleen werd gebruikt voor jonge leeuwen maar ook voor jonge honden. De welp symboliseerde de speelsheid, maar ook de geslachtsdrift jonge honden eigen. Marten de jonge hond. Opeens had ik hem door.

Zie ook: die naam Oopjen http://wp.me/s1MauM-oopjen 

Geplaatst in Feiten en meningen | Tags: , , , , | Een reactie plaatsen

Knuffel

ANP-47030605We zijn er gewoon niet goed in. De ‘hug’ is in veel landen een goede gewoonte, mannen omarmen elkaar, drukken even hun lijf tegen het andere lijf als wijze van vriendschappelijke begroeting. Die gewoonte is vast over komen waaien uit Amerika. Het is geen zoenen, het is meer dan een handgeven, het is mannelijk, stoer.

Bij een begroeting met vrienden, familieleden of collega’s is er vaak die twijfel: moet ik nu een zoen geven (op de wang?) En zo ja, hoeveel? Wil je je spontaniteit tonen dan zoen je, mannen en vrouwen. Ben je terughoudender dan geef je een hand. Een collega van me zag altijd als een berg op tegen de eerste dag op school in januari: ze moest dan al haar collega’s gelukkig nieuwjaar wensen met drie zoenen!

We leren kinderen wel tafelmanieren maar de begroetingsgewoontes krijgen we maar moeilijk onder de knie. Duidelijke richtlijnen bestaan er niet. Al doende leert men is het devies en dat gaat dus vaak fout. Zoenen blijven in de lucht hangen, uitgestoken handen worden niet begroet. Gevoelens van schaamte en onwetendheid verstoren de vriendelijk bedoelde  begroeting. Ook moet je bijhouden hoe het ook alweer zat, wie kan je wel zoenen en wie niet?

UnknownMannen die mannen zoenen: het kan en mag maar niet altijd en overal. Vaak wordt het maar raar en overdreven gevonden. In Amsterdam rukt het op, vrienden zoenen elkaar vluchtig, een keer op de wang. In Zuid-Europese landen wordt er tussen mannen veel makkelijker gezoend, zonder rare bijbedoelingen. En we herinneren ons allemaal nog de innige kus van partijchef Brezjnef en de Oost-Duitse leider Erich Honnecker. Een rare Oost-Europese gewoonte, een gruwel moet dat geweest zijn in de ogen van een Wim Kok of Jan Peter Balkenende.

En daar is dan ook nog de mogelijkheid van de ‘hug’, iets er tussen in. Gouden medaillewinnaar Dorian van Rijsselberghe werd ontvangen door koning Willem-Alexander, koning Maxima en hun dochters op een mooie boot in Rio. Dorian moest natuurlijk gefeliciteerd worden, iedereen blij en Willem-Alexander is dan op zijn best.  Terwijl  Dorian op de boot klom volgde een wat ongemakkelijke hug met Willem-Alexander, half op het trapje van de boot. Maxima legde haar armen vervolgens om de schouders van de Olympische winnaar. De drie dochters waren toen aan de beurt en die konden niet afgescheept worden met een handje, dus kregen ze alledrie een knuffel van Dorian. Of ze er blij mee waren? Ze kijken een beetje verlegen, in de verte klikken de camera’s.

Geplaatst in Feiten en meningen | Tags: , , , , , , | Een reactie plaatsen

Denemarken in de ban van badminton

1306559jorgensen1780x390

Jan Ø. Jørgensen, Deens kampioen badminton

Rare lui die Denen. Maar wel aardig. Schaatsen kunnen ze niet. ‘s Winters zitten ze allemaal voor de buis en volgen ze het curling, die malle sport met die glijdende glazen bollen op het ijs en dat wanhopige vegen. Tijdens de zomerspelen hebben ze niet zo erg veel om naar uit te kijken. Elke Olympiade halen ze wel een paar medailles bij het zeilen maar dat is niet zo’n telegenieke sport.
Heel populair in Denemarken is badminton. Bij ons vooral gespeld door dames met moeilijke Chinese namen, in Denemarken is het een echte volkssport. Min of meer toevallig werd het spel met de shuttle in de jaren twintig uit Engeland geïmporteerd  en de sport won al snel aan populariteit. In vrijwel elke gemeente vind je nu wel een sporthal die vooral is ingericht om badminton te spelen. Kinderen en bejaarden, iedereen speelt badminton.

Wereldtitels
In 1988 tijdens de Olympische Spelen van Seoel was badminton nog een demonstratie-sport, vanaf 1992 in Barcelona deed het echt mee en haalde een Deen een bronzen medaille in het mannen enkelspel. De sport werd toen al gedomineerd door enkele Aziatische landen als Indonesië, Maleisië, Korea, Japan en vooral China. Als enige Europees land kon Denemarken zich in de top handhaven; in totaal won Denemarken zes Olympische badminton-medailles. Ook nu nog staan op de lijst met de tien beste spelers ter wereld naast zeven Aziaten drie Deense mannen.
In mei van dit jaar won het Deense nationale  team voor het eerst de Thomas Cup voor landenteams door Indonesië met 3-2 te verslaan. Heel vaak was Denemarken op dit officieuze wereldkampioenschap al tweede of derde geworden, nu was er de overwinning.

In Rio de Janeiro doen de Denen mee op volle sterkte en ze hopen zeker in de dubbelspelen opnieuw enige medailles te winnen. In Denemarken en in heel veel vakantiehuisjes in de rest van Scandinavië zijn miljoenen ogen gericht op die ene shuttle die zo raar kan neerdalen.

Zie ook: Denemarken op de Olympische winterpelen http://wp.me/p1MauM-1tc 

Geplaatst in Feiten en meningen | Een reactie plaatsen